Michał Głowiński, Zła mowa, wyd. Wielka Litera 2016 PDF Drukuj Email
Wpisany przez Sylwia J.   

 

 

Od końca lat 60. ubiegłego wieku literaturoznawca, profesor Michał Głowiński, prowadził zapiski dotyczące języka propagandy ówczesnej władzy. Wykorzystując nazwę z Orwellowskiego „Roku 1984”, określił go nowomową. Temat i komentarze wykluczały wówczas możliwość publikacji. Teraz pod tytułem Zła mowa zostały upublicznione i brzmią całkiem współcześnie. Profesor zebrał materiał językowy z czterech epok propagandowych : przed Marem`68 i po nim, z narodzin i działalności opozycji w l.70., z okresu powstania i działalności pierwszej Solidarności, przez  lata stanu wojennego.

Jak wiadomo, nowomowa nie służy informacji i komunikacji, lecz ma tworzyć zamknięty świat, w którym władza dowolnie ustala znaczenie pojęć, a nawet je tworzy zgodnie z jej aktualnymi potrzebami. Słowom nadaje nowe znaczenia, zmieniając ich sens. (Np. kontrowersyjny w pewnym czasie nie znaczyło: budzący sprzeczne emocje, lecz: źle widziany lub niezaaprobowany przez władzę.) Takie nowe znaczenia narzucone słowom nie informują, lecz oceniają kogoś lub coś, kształtują poglądy, wskazują, które są słuszne, a które nie. Mogą zmieniać świat, niestety, nie na lepszy. Zła mowa, co wiemy z bieżącego życia, może służyć też wykluczeniu. Źródłami, z których autor czerpał, były: artykuły prasowe, przemówienia, wystąpienia z okazji rocznic lub różnych bieżących wydarzeń, recenzji książek i spektakli, sprawozdania, relacje. Cenne są w książce komentarze autora, który patrzy na władzę i jej poczynania z dystansem, krytycznie, sympatyzując z opozycją, wykluczanymi, ośmieszanymi, pogardzanymi i pomawianymi. Tym sposobem dekonstruował urzędową mowę PRL-u. Zbiór ułożony chronologicznie może być źródłem wiedzy o najważniejszych, wg władzy, sprawach i ludziach tamtych lat.

Gdy dziś pojawiają się słowa: nasz polski dom, prawdziwi Polacy, skrajni lewacy, wykształciuchy, Polacy gorszego sortu, widzę, że zła mowa zagraża demokracji i budowaniu wspólnot. Myślę, że prof. M.  Głowiński znów robi zapiski, bo materiał jest bogaty, co cieszy jedynie językoznawców.

Po książkę warto sięgnąć, bo nabrała aktualności i wybrzmiewa jak swoiste memento.

Ewelina Roszman / moderatorka DKK/

 

Kalendarz wydarzeń

maj 2018
P W Ś C Pt S N
30 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31 1 2 3
czerwiec 2018
P W Ś C Pt S N
28 29 30 31 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 1

Free template 'Colorfall' by [ Anch ] Gorsk.net Studio. Please, don't remove this hidden copyleft!