Zwracamy uwagę na najnowszą książkę Anny Boleckiej pt. ?Cadyk i dziewczyna?, która jest już w zasobach biblioteki. Krytyka narzeka na brak pośród nowości wydawniczych dobrych powieści, a to właśnie jest powieść. Czy dobra? Czytelnicy sami ocenią.
Akcja powieści osadzona jest w doskonale odtworzonych realiach Warszawy i jej okolic początku wojny, okupacji aż do utworzenia i po zagładę warszawskiego getta. Obok ortodoksyjnych Żydów są żydowscy bohaterowie, których charakteryzuje świecki światopogląd, a Polskę uważają za swą jedyną ojczyznę. Wydarzenia zmuszają jednych do pogłębiania wiary i odrębności, innych do odkrycia na nowo swej żydowskości. Te same okrutne zdarzenia powodują przyspieszone dojrzewanie bohaterek do życia, miłości i seksualności. U niektórych powodują kryzys wiary, czasami zmuszają do podejmowania decyzji, które tragicznie wpłyną na dalsze losy. W tle widzimy całe zło wojny: trwogę, głód, szmalcownictwo, ruinę miasta i zasad, śmierć, różne postawy wobec wojny i niedoli bliźnich, czyli to, co jest miarą człowieczeństwa. Obok tego autorka wprowadziła do powieści oparte na faktach dwa wątki: udzielenia skutecznego schronienia wielu Żydom w warszawskim zoo* oraz ewakuowanie z Warszawy, przy pomocy niemieckiego oficera, mischlinga wg nomenklatury nazistowskiej, cadyka i jego najbliższych przez: Berlin, Estonię po USA. Te wątki czyta się jak powieść sensacyjną.
Całość napisana jest prostym, ale pięknym językiem. Odtworzone realia pozwalają wraz z bohaterami swobodnie „chodzić” po wojennej Warszawie, patrzeć na wojnę, okupację i ich skutki oczami bohaterek, przeżywać z nimi unicestwianie miasta i ludzi. Weryfikacji poddane zostaje to, co dotąd wydawało się niepodważalne: zasady etyki, moralność, wiara. Wydaje się, że wszystko to już znamy. Być może, ale na pewno nie poprzez losy młodych kobiet. Dopóki się tej powieści nie przeczyta, nieznana pozostanie stylistyka Anny Boleckiej i opowiedziane przez nią zdarzenia. Gorąco polecamy!
*O tych zdarzeniach opowiada książka Diane Ackerman pt.„Azyl”, która jest w naszych zbiorach.
Bogumiła Dettlaff