Kolejny raz zdarza się, że polecamy naszym Czytelnikom dwie książki naraz. Łączą je: osoba autorki- Lidia Ostałowska, tematyka- Cyganie, rok wydania- 2012, wydawnictwo- Czarne/Reportaż oraz fascynująca treść.
Pierwsza z nich nosi tytuł „Cygan to Cygan”, którą wznowiono po dwunastu latach, uznając, że w naszej części Europy przez ten czas wiele się zmieniło, ale czy wszystko na lepsze? Jak pisze L. Ostałowska: Należymy do społeczności, dla której liczą się prawa człowieka. Niepokojąca sytuacja romskiej mniejszości, która jest zarazem największą mniejszością w Europie, stanowi dla nas test i wyzwanie. Zbudować Europę otwartą, pełną poszanowania dla odrębnej tożsamości [?] czy Europę zamkniętą i wykluczającą. Podróżując po Europie: od Polski przez Węgry, Bułgarię, Rumunię i kraje byłej Jugosławii aż po Włochy i Francję, autorka zobrazowała nie tylko codzienność przeciętnej rodziny cygańskiej, ale też to, co dziś determinuje życie Cyganów w Europie i co ich ogranicza. Pokazała łamanie prawa wobec Romów oraz stereotypy pogłębiające tragizm ich sytuacji. Odbywamy niezwykle ciekawą podróż, która każe zastanowić się nad udziałem każdego z nas w utrwalaniu stereotypów, ale też w tworzeniu demokratycznej, otwartej dla wszystkich Europy i Unii Europejskiej.
Druga z polecanych książek to „Farby wodne” będące wielowątkowym reportażem. Jeden z nich to historia Diny Gottlibovej, artystki, której jako więźniarce Auschwitz „doktor” Mengele nakazał portretowanie Cyganów. Potem śledzimy jej późniejszą walkę o odzyskanie akwarel, do których prawa rości sobie Muzeum Auschwitz. W końcu czytamy o zagładzie europejskich Romów. Była to zagłada w cieniu zagłady. Po wojnie Romowie wybrali milczenie, nie chcieli komplikować trudnych relacji z większością. Poza tym: Dokumentów pozostało tyle, co kot napłakał. Nie ma bogatych archiwów z informacjami o mordach na Romach. Ich zagłada pozostaje nieopisana, nieopłakana, nie do końca upamiętniona. Książka nieco tę lukę wypełnia. Na tym nie kończą się poszukiwania i zainteresowania autorki. Przedstawiła też losy Cyganów w PRL-u, stereotypy ich dotyczące, jednostkowe losy i przypadki, dając możliwość poznania i zrozumienia tej mniejszości etnicznej. Poznać znaczy zrozumieć, zaakceptować, nie bać się, nie utrwalać stereotypów, dlatego gorąco polecamy obie wydane w tym roku książki Lidii Ostałowskiej.
*Cytaty pochodzą z w. w. książek.
Danuta Loewenau