W serii wydawniczej Literatura Faktu PWN pt. Karty Historii ukazała się książka-wspomnienie Nikołaja Nikulina: ?Sołdat. Od Leningradu do Berlina. Frontowa prawda w opowieści szeregowego żołnierza Armii Czerwonej?. Jej publikacja była możliwa dopiero po rozpadzie Związku Radzieckiego. Opublikowany tekst pozbawiony jest cenzury.
Bohater-narrator jako jeden z nielicznych radzieckich żołnierzy przeszedł cały szlak bojowy od Leningradu po Berlin. Chociaż odznaczony za bohaterstwo, jego wspomnienia nie mówią o heroizmie żołnierzy Armii Czerwonej i jej chwalebnym marszu. Wojna, którą przeżył i wspomina to: strach, samotność, głód, śmierć i okrucieństwo, także to w ramach armii. Opisując poszczególne dni, akcje, decyzje, rozwiązania, działania, demaskuje głupotę i cynizm dowodzących tą armią oraz bezwzględność wojennej machiny każdej ze stron. To jedna z wartości książki, ale jest jeszcze inna, być może cenniejsza. Pokazuje, co wojna robi z ludźmi i ludziom i jak pozostaje w ich pamięci. Nikulin nie ukrywa prawdy o człowieku w warunkach ekstremalnych. Zachowuje prawdziwą pamięć o wojnie, również wówczas, gdy w ZSRR zastąpiono ją zwycięskim mitem, który tak bardzo utrwalano jeszcze w epoce breżniewowskiej, a w pewnych środowiskach trwa do dziś. Dodam za słowem wstępnym, że wspomnienia: spowodowały wstrząs w rosyjskiej świadomości zbiorowej [?] Zaprzeczyły bowiem budowanemu konsekwentnie przez propagandę jednemu z najważniejszych dla Rosjan, symbolowi tożsamości narodowej- wielkiej wojnie ojczyźnianej. [?] Nie ma tu hurraoptymistycznych opisów walk, jedynie surowa prawda okopów.
Wiedza, historyczna prawda, burzenie mitów to powody, by sięgnąć po tę książkę, której bohaterów już nie ma wśród żywych, ale mają współczesnemu świat sporo ważnego do powiedzenia.
Informuję, że w serii Karty Historii ukazały się też dostępne w naszej bibliotece książki: „Wypędzone” oraz „Egzekutor”.
*cytat z w.w. książki
Danuta Loewenau
/bibliot. Wypoż. dla Dorosłych/