Z kilku powodów zwracamy uwagę naszych Czytelników na kolejną książkę Filipa Springera, którego debiutancka „Miedzianka” od marca br. nie schodzi z list bestsellerów. Nowością jest książka pt. „Źle urodzone. Reportaże o architekturze PRL-u”, którą trudno jednoznacznie przyporządkować gatunkowo, bo jest nietypowa i niezwykła. Może zainteresować architektów czy historyków, ale przede wszystkim przeciętnego czytelnika, którego ciekawią różne sfery życia niedawnej przeszłości i teraźniejszości.
Oprawa i okładka ze zdjęciem zamglonego obserwatorium meteorologicznego na Śnieżce kojarzy się raczej z albumem. Tym częściowo jest ta książka, czyli albumem, w którym zgromadzono zdjęcia obiektów będących tematem poszczególnych rozdziałów. Obok tego tematem są też losy samych architektów, ich koncepcji, wizji, walki o realizacje tychże, w końcu też budynków, osiedli, stadionów, schronisk, które powstały w PRL-u, będąc wówczas wytworem najlepszej myśli twórczej i przykładem nowoczesnej architektury. Dziś te obiekty u jednych budzą niechęć i wywołują niemiłe skojarzenia, według innych zasługują na podziw i uznanie. Na pewno są ikonami architektury modernistycznej PRL-u.
Teksty mają formę reportaży, ale i wspomnień, wywiadu oraz, o czym wspomniałam powyżej, albumu dokumentującego w sposób artystyczny obiekty i miejsca. Ciekawe, a nawet pasjonujące jest to, że Filip Springer na równi stawia ludzi, jak i obiekty przez nich stworzone, bo architektura to było ich życie. Pióro F. Springera to dobre pióro, o czym mogli się przekonać czytelnicy „Miedzianki”. Teraz widzimy, że mamy do czynienia ze świetnym reportażystą, który jest cierpliwym, wnikliwym obserwatorem i badaczem najnowszych dziejów, robi to z pasją, sercem, nikogo i niczego nie oceniając. To pozostawia czytelnikom, którzy dostają do ręki książkę do zadumy, czytania i kontemplowania, dzięki fotografiom samego F. Springera.
Ocenę architektury, o której pisze F. Springer, tak jak i autor, pozostawiamy czytelnikom, polecając tę książkę ze względu na walory poznawcze, estetyczne oraz dlatego, że prowadzi do weryfikacji poglądów na architekturę PRL-u lub zainteresowania nią oraz obiektami, które jeszcze istnieją, ale nie wiadomo, czy na fali zmian, zabiegów o grunty, niechęci do tego, co peerelowskie nie zaczną znikać z naszej przestrzeni. Czy powinny? Na to odpowie sobie każdy, kto przeczyta „Źle urodzone”, do czego gorąco zachęcamy.
Danuta Loewenau
Filip Springer: „Źle urodzone. Reportaże o architekturze PRL-u”, wyd. Karakter, Kraków 2011. Dostępne w Filii nr 2 i w Wypożyczalni dla Dorosłych.